Pernah terfikir kenapa ada orang boleh tengok kertas kosong, kemudian menghasilkan lukisan yang begitu kreatif? Sedangkan orang lain tengok kertas yang sama, tapi sukar nak bayangkan apa yang boleh dihasilkan.
Apa sebenarnya yang berlaku dalam otak mereka?
Satu kajian yang diterbitkan dalam jurnal Cerebral Cortex memberikan perspektif menarik tentang perkara ini. Penyelidik mendapati kebolehan menghasilkan lukisan kreatif mempunyai kaitan dengan struktur white matter, iaitu jaringan gentian saraf yang menghubungkan pelbagai kawasan dalam otak.
Selama ini kita banyak bercakap tentang kreativiti dari sudut imaginasi, pemikiran luar kotak dan kebolehan menghasilkan idea baru. Tetapi kajian ini cuba melihat sesuatu yang lebih mendalam.
Bagaimana struktur sambungan dalam otak berkait dengan kebolehan seseorang menghasilkan sesuatu yang kreatif?
Kreativiti melibatkan kerjasama banyak bahagian otak
Otak kita mempunyai pelbagai rangkaian yang menjalankan fungsi berbeza. Ada yang terlibat dalam imaginasi, perhatian, pemprosesan visual, membuat keputusan dan mengawal pergerakan.
Apabila kita melukis, semua fungsi ini perlu bekerjasama.
Contohnya, apabila seseorang melihat beberapa garisan di atas kertas, otaknya perlu mentafsir bentuk tersebut, membayangkan kemungkinan gambar yang boleh dihasilkan, memilih idea yang sesuai dan menggerakkan tangan untuk melukis.
Proses ini melibatkan komunikasi antara banyak kawasan otak.
Di sinilah white matter memainkan peranan penting.
White matter terdiri daripada gentian saraf, kebanyakannya akson, yang membentuk laluan komunikasi antara kawasan otak. Laluan ini membolehkan maklumat dihantar dan diproses merentasi pelbagai rangkaian neural.
Dalam kajian yang diketuai oleh Julius Voss dari University of Graz, Austria, penyelidik melibatkan seramai 142 orang dewasa berusia antara 18 hingga 38 tahun.
Peserta diberikan enam cebisan garisan dan bentuk, kemudian diminta menghasilkan satu lukisan lengkap dalam tempoh 15 minit.
Lukisan mereka dinilai menggunakan Test for Creative Thinking–Drawing Production, iaitu ujian standard untuk menilai kreativiti melalui lukisan.
Penyelidik turut menilai komposisi, ekspresi emosi, unsur humor, penggunaan ruang dan keberanian peserta menghasilkan sesuatu yang melangkaui kebiasaan.
Selepas itu, peserta menjalani imbasan MRI khusus untuk melihat struktur white matter dalam otak.
Hasilnya, individu yang memperoleh skor kreativiti lebih tinggi cenderung mempunyai nilai quantitative anisotropy yang lebih tinggi dalam pelbagai laluan white matter.
Ukuran ini memberikan maklumat tentang ciri struktur gentian saraf, termasuk kawasan yang mempunyai laluan kompleks.
“Kreativiti melibatkan kerjasama banyak rangkaian otak. Imaginasi, pemprosesan maklumat dan pergerakan perlu berkomunikasi untuk menghasilkan sesuatu yang baru.”
Kenapa bahagian otak yang mengawal pergerakan turut berkait dengan kreativiti?
Satu penemuan menarik dalam kajian ini ialah hubungan kreativiti dengan laluan white matter yang biasanya dikaitkan dengan pergerakan badan.
Antara laluan tersebut ialah corticostriatal tract, corticopontine tract dan corticospinal tract.
Secara tradisinya, laluan ini banyak dikaji kerana peranannya dalam kawalan motor, koordinasi pergerakan dan penghantaran maklumat antara kawasan otak.
Contohnya, laluan corticostriatal turut terlibat dalam tingkah laku berorientasikan matlamat dan proses memilih tindakan. Dalam aktiviti kreatif, kita sentiasa perlu memilih idea, menilai kemungkinan dan menyesuaikan tindakan berdasarkan hasil yang sedang dihasilkan.
Bayangkan seseorang sedang melukis pokok.
Pada awalnya dia mungkin membayangkan pokok biasa. Kemudian muncul idea untuk menjadikan batang pokok itu berbentuk manusia, sementara daunnya membentuk gambaran awan.
Untuk menghasilkan lukisan tersebut, otaknya perlu menggabungkan pemprosesan visual, imaginasi, keputusan dan koordinasi tangan.
Penyelidik juga menemui hubungan kreativiti dengan medial lemniscus, iaitu laluan yang membawa maklumat deria sentuhan dan kedudukan anggota badan.
Ini menarik kerana kreativiti melukis turut memerlukan interaksi antara apa yang kita bayangkan dengan tindakan fizikal yang kita lakukan.
Selain itu, hubungan turut ditemui pada corpus callosum, struktur yang menghubungkan hemisfera kiri dan kanan otak.
Penyelidik turut mengenal pasti laluan yang menghubungkan kawasan visual dengan bahagian frontal dan temporal otak.
Penemuan ini menyokong pandangan bahawa kreativiti melibatkan integrasi pelbagai sistem neural yang saling berhubung.
Walau bagaimanapun, hubungan dengan laluan motor ini mungkin turut mencerminkan tuntutan visual dan pergerakan tangan dalam tugasan melukis, dan bukannya proses kreativiti semata-mata.
“Apabila kita melukis, otak perlu menggabungkan apa yang mata lihat, apa yang minda bayangkan dan bagaimana tangan menghasilkan pergerakan.”
Adakah sambungan white matter yang lebih baik menjadikan anda lebih kreatif?
Berdasarkan kajian tersebut, peserta yang mempunyai skor kreativiti lebih tinggi menunjukkan hubungan positif dengan ukuran struktur white matter pada pelbagai laluan otak.
Pada saya, penemuan ini memberikan satu perspektif yang menarik tentang kreativiti manusia.
Kita selalu melihat kreativiti sebagai kebolehan seseorang menghasilkan idea luar biasa. Tetapi di sebalik idea tersebut, ada proses neural yang kompleks melibatkan banyak kawasan otak yang saling berkomunikasi.
Otak perlu menerima maklumat, membina gambaran mental, menilai pilihan dan menyelaraskan tindakan.
Mungkin sebab itu apabila kita mahu mengembangkan kreativiti, kita juga perlu memberikan peluang kepada otak untuk meneroka pengalaman baru, belajar kemahiran dan mencuba pelbagai bentuk aktiviti.
Aktiviti sebegini melibatkan penggunaan pelbagai sistem kognitif, walaupun kajian ini sendiri belum membuktikan bahawa ia boleh meningkatkan kreativiti melalui perubahan white matter.
Apa yang jelas, kreativiti mempunyai asas neural yang jauh lebih kompleks daripada sekadar kemampuan menghasilkan idea.
“Kreativiti ni tentang bagaimana pelbagai sistem dalam otak bekerjasama untuk membentuk sesuatu yang bermakna.”
Rujukan
Voss, J., Koschutnig, K., Klepits, P., Perchtold-Stefan, C. M., Rominger, C., & Fink, A. Creativity: a (white) matter of connectivity. Cerebral Cortex
